شكر استبرق يا سكّر العشر مشخصات : گياه استبرق به‌طور كامل در بخش « الف » تحقيق شده است . آيات و روايات در آن موجود مىباشد . ( سوره كهف ، آيه 31 ؛ سوره دخان ، آيه 53 ؛ الرحمن ، آيه 54 ) . شكر استبرق را به عربى شكر العشر مىگويند و شكر العشر را گزانگبين استبرك مىگويند . شكر استبرق ، گزانگبينى است كه بر استبرك مىنشيند و شبيه بلورهاى نمك مىباشند . با اينكه مزه‌اش شيرين است ولى كمى گسى و تلخى در آن حس مىشود . گز استبرك يمن سفيد است و آنچه سوغات حجاز است سياه رنگ مىباشد . « 1 » شكر استبرق شبنمى است كه بر درخت استبرق مىنشيند و شبيه به پاره‌هاى نمك مىباشد . نوع سفيد آن را يمنى و سياه آن را حجازى و ميوه آن را سخرفع نامند . بهترين آن نوع يمنى است كه ابتدا به ذائقه شيرين مىباشد و دهان را جمع مىكند و بعد از آن احساس تلخى مىشود . نوع حجازى آن كمتر از نوع يمنى است . مؤلف « اختيارات بديعى » ، تصريح نموده كه سكر العشر ، شكر تيغال است ولى اشتباه آن واضح است چون گياه آن از درختان بيابانى و پر شير است به اندازه‌اى كه از قطع يك درخت آن بيش از يك رطل شير به دست مىآيد و بيشتر از دو درهم آن چون شش و جگر را مجروح مىكند ، كشنده است . شاخه‌هاى آن بسيار دراز و باريك ، برگ آن نرم و در بعضى جاها پهن و به اندازه برگ ارغوان است كه مشابه آن در بلاد كرمان يافت مىشود ، برگ آن در بعضى بلاد باريك و گل آن بنفش يا مايل به زردى و شبيه به گل خرزهره و ميوه آن شبيه به انجير و بسيار بزرگ و داخل آن شبيه به پرز حرير و پنبه و خيلى نرم است . « 2 » احمد بن داود گويد : در برگها و گلهاى استبرق شكرى وجود دارد كه مردم آن را جمع

--> ( 1 ) - قانون در طب ، ج 2 ، ص 252 . ( 2 ) - تحفه حكيم ، ص 150 .